Etimesgut'tan çocuk psikiyatri tavsiyesi isteyen ve çocuğunun davranışları nedeniyle okuldan sık sık aranan ailelere bu rehberde yol göstermek istiyoruz. Kısa yanıt: Kavga, yalan, kural ihlali ve saldırganlık aylardır sürüyor, ev ve okulda sorun yaratıyorsa önce bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmak gerekir. Bu davranışların ardında dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, depresyon ya da yaşanmış bir travma olabilir ve doğru plan ancak kapsamlı değerlendirmeyle kurulur.
Bu rehberde davranım sorunlarında uzman seçimini ele alıyoruz
Her çocuk zaman zaman kuralları zorlar, kardeşiyle kavga eder ya da yalan söyler. Davranım bozukluğundan söz edebilmek için bu davranışların sık, uzun süreli ve başkalarının haklarını çiğneyen nitelikte olması gerekir: hayvanlara ya da insanlara zarar vermek, eşyaları bilerek kırmak, çalmak, okuldan kaçmak gibi. Daha hafif biçimi olan karşı gelme bozukluğunda ise inatlaşma, öfke ve yetişkinlerle sürekli tartışma ön plandadır.
Neden çocuk psikiyatristi?
Davranım sorunları çoğu zaman tek başına görülmez. Bu çocukların önemli bir bölümünde dikkat eksikliği ve hiperaktivite, özgül öğrenme güçlüğü, kaygı ya da depresyon da bulunur. Okulda sürekli başarısız olan ve bunu öfkeyle gizleyen bir çocuk ile dürtülerini frenleyemeyen bir çocuğun tedavisi birbirinden farklıdır. Çocuk ve ergen psikiyatristi bu katmanları birbirinden ayırır, gerekirse ilaç tedavisini değerlendirir ve psikolog, okul ve aileyle birlikte bir plan kurar.
Değerlendirmede neler olur?
- Aileyle ayrıntılı görüşme: davranışlar ne zaman başladı, hangi ortamlarda artıyor?
- Çocukla ya da gençle yalnız görüşme: kendi gözünden yaşananlar
- Okuldan bilgi: öğretmen gözlemleri, disiplin kayıtları, ders başarısı
- Gerektiğinde dikkat ve öğrenme alanlarının ayrıntılı incelenmesi
- Aile içi düzen, uyku, ekran kullanımı ve yaşanmış zorlayıcı olaylar
Tedavide ailenin yeri
Davranım sorunlarında en güçlü yöntemlerden biri ebeveyn eğitimidir. Tutarlı kurallar, olumlu davranışın fark edilmesi, sakin ve öngörülebilir sonuçlar evdeki havayı aylar içinde değiştirebilir. Ergenlerde ise gencin kendisiyle yürütülen öfke yönetimi ve sorun çözme çalışmaları öne çıkar. Bazı çocuklarda eşlik eden dikkat eksikliğinin ilaçla tedavisi de davranışları belirgin biçimde azaltır.
Uzman seçerken sorulacaklar
- Değerlendirmede okuldan bilgi alınıyor mu?
- Ebeveyn eğitimi ya da aile görüşmeleri planın parçası mı?
- Ergenle aileden ayrı görüşme yapılıyor mu?
- Takip görüşmeleri ne sıklıkla ve ne kadar süreyle planlanıyor?
Değerlendirmeyi beklerken evde
Randevu gününe kadar evde küçük ama tutarlı değişiklikler başlatılabilir. Her gün kısa bir süreyi yalnızca çocuğunuzla, onun seçtiği bir etkinliğe ayırın ve bu zamanı ceza olarak elinden almayın. Beklentileri az sayıda, açık ve olumlu cümlelerle söyleyin: "Bağırma" yerine "Kızdığında odana gidip sakinleşebilirsin." Kural çiğnendiğinde önceden konuşulmuş, kısa ve sakin bir sonuç uygulayın; tartışmayı uzatmayın. Olumlu davranışı fark edip söylemek, sorunlu davranışı eleştirmekten çok daha hızlı değişim sağlar.
Etimesgut'tan danışma talebi
Etimesgut'ta yaşayan aileler danışma talebi sayfamızdan bize ulaşabilir. Okulla birlikte nasıl çalışılacağını okul ve rehberlik servisiyle iş birliği rehberimizde, muayenehane ile hastane arasında kararsız kaldığınızda hastane mi, muayenehane mi yazımızda bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Etimesgut'ta davranım sorunları için çocuk psikiyatristine ne zaman başvurmalıyım?
Kavga, yalan, çalma ya da kural ihlali en az birkaç aydır sürüyor, hem evde hem okulda sorun yaratıyor ve çocuğunuzun arkadaşlıklarını ya da ders başarısını etkiliyorsa beklemeden değerlendirme isteyin.
Davranım sorunu olan çocuğa ilaç verilir mi?
Davranım bozukluğunun tek başına bir ilacı yoktur; temel tedavi aile ve çocukla yürütülen çalışmalardır. Eşlik eden dikkat eksikliği ya da başka bir tablo varsa onun tedavisinde ilaç gündeme gelebilir.
Okul uzaklaştırma cezası verirse ne yapmalıyım?
Ceza sürecini okulla iş birliği fırsatına çevirmeye çalışın; değerlendirme yapıldığını ve bir plan oluşturulduğunu okulla paylaşmak, öğretmenlerin çocuğa yaklaşımını da değiştirebilir.
Bu davranışlar ergenlikte kendiliğinden geçer mi?
Bir kısmı yaşla azalabilir, ancak destek almayan çocuklarda sorunların derinleşme riski vardır. Erken başlanan aile ve çocuk çalışmaları uzun vadede daha iyi sonuç verir.