İlk randevuya hazırlık listesi

Uzmanınızı seçip randevu tarihinizi aldınız. Şimdi sıra, bu ilk buluşmayı olabildiğince verimli geçirmek için hazırlanmaya geldi. İlk görüşmeler genellikle uzun tutulsa da konuşulacak çok konu vardır ve heyecanlı bir ebeveynin önemli bir ayrıntıyı unutması son derece olağandır. Bu bölümde, randevudan önceki birkaç gün içinde tamamlayabileceğiniz pratik bir hazırlık listesi bulacaksınız.

Bir hafta önce

Gözlem defteri tutmaya başlayın

Sizi düşündüren davranışları gün gün not etmek, görüşmede anlatacaklarınızı somutlaştırır. "Çok sinirli" demek yerine "Bu hafta üç kez ödev saatinde ağlayarak kalemini fırlattı" demek, hekime çok daha fazla bilgi verir. Notlarınızda şu sorulara cevap arayın:

• Davranış ne zaman, nerede ve kimin yanında ortaya çıktı?
• Öncesinde ne oldu, sonrasında nasıl sona erdi?
• Sizin ve çocuğunuzun tepkisi ne oldu?
• Uyku, yemek ve ekran düzeninde dikkat çeken bir şey var mı?

Okuldan bilgi isteyin

Öğretmenden ya da rehberlik servisinden çocuğunuzun sınıftaki davranışlarına, derslere katılımına ve arkadaş ilişkilerine dair kısa bir yazılı not istemek, değerlendirmeye önemli bir katkı sağlar. Okulda yapılmış bir gözlem ya da rehberlik görüşmesi varsa bunun özetini de alabilirsiniz.

Birkaç gün önce

Belgeleri bir dosyada toplayın

Görüşmeye getirmeniz yararlı olacak belgeler:

1. Daha önce yapılmış psikiyatri, nöroloji ya da pediatri muayenelerinin raporları
2. Psikolojik test, gelişim testi ya da zekâ testi sonuçları
3. İşitme ve görme taramalarının sonuçları
4. Kan tahlili ve diğer tetkikler, varsa
5. Son iki yılın karneleri ve öğretmen görüşleri
6. Çocuğunuzun kullandığı bütün ilaçların ve takviyelerin listesi

Gelişim öyküsünü hatırlayın

Hekim, büyük olasılıkla gebelik, doğum ve ilk yıllardaki gelişim basamakları hakkında sorular soracaktır. Çocuğunuzun ne zaman yürüdüğünü, ilk kelimelerini ne zaman söylediğini, tuvalet eğitiminin nasıl geçtiğini hatırlamak için aile büyüklerinden yardım alabilir, eski fotoğraf ve videolara göz atabilirsiniz. Bebeklik ve okul öncesi dönemden kalan kısa videolar, özellikle gelişimsel değerlendirmelerde çok değerlidir.

Aile öyküsünü gözden geçirin

Ailede dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, depresyon, kaygı, bipolar bozukluk ya da başka ruhsal veya nörolojik durumlar yaşamış kişiler olup olmadığını düşünün. Bu bilgiler, değerlendirmenin önemli bir parçasıdır ve paylaşılması çocuğunuzun durumunu anlamaya yardımcı olur.

Çocuğunuza nasıl anlatmalısınız?

Görüşmeye gideceğinizi çocuğunuzdan saklamayın. Yaşına uygun, kısa ve dürüst bir açıklama yeterlidir. Küçük çocuklar için "Duygularla ilgilenen bir doktorla tanışacağız, seninle oyun oynayıp sohbet edecek" demek uygundur. Okul çağındaki çocuklara son zamanlarda zorlandığı bir konuyu yargılamadan hatırlatıp, bu konuda yardım bulmak için gittiğinizi anlatabilirsiniz.

Görüşme günü

• Çocuğunuzun aç ya da uykusuz olmamasına dikkat edin.
• Küçük çocuklar için sevdiği küçük bir oyuncak ya da kitap getirebilirsiniz.
• Mümkünse iki ebeveyn birlikte katılın; ayrı yaşıyorsanız diğer ebeveynin gözlemlerini önceden alın.
• Kardeşleri mümkünse başka birine bırakın.
• Sorularınızı yazdığınız kâğıdı yanınıza alın.

Görüşmede sorabileceğiniz sorular

İlk görüşmenin sonunda aklınızda soru kalmaması için aşağıdaki sorulardan size uygun olanları not edebilirsiniz:

• Bugünkü görüşmeye göre ilk izleniminiz nedir?
• Tanıya ulaşmak için başka hangi bilgilere ya da testlere ihtiyaç var?
• Evde ve okulda şimdiden neleri farklı yapabiliriz?
• Tedavi seçenekleri neler, her birinin yararları ve olası sakıncaları neler?
• Bir sonraki görüşme ne zaman olacak, bu sürede neyi gözlemlemeliyiz?

Görüşmeden sonra

Eve döndükten sonra görüşmede konuşulanları kısaca not edin. Hekimin önerilerini, sizden istenen bilgileri ve bir sonraki adımı yazmak, iki görüşme arasındaki süreyi verimli kullanmanızı sağlar. Çocuğunuza görüşmenin nasıl geçtiğini sorarken ayrıntı için zorlamayın; "Senin için nasıldı?" diye sormak yeterlidir.

Ayrı yaşayan ebeveynler için

Anne ve babanın ayrı yaşadığı ailelerde hazırlık biraz daha planlama gerektirir. Çocuğun iki evde farklı davranışlar gösterebileceğini unutmamak gerekir. Bu nedenle iki ebeveynin gözlemleri de değerlendirme için değerlidir. Mümkünse ilk görüşmeye iki ebeveynin birlikte katılması önerilir. Bu mümkün değilse, görüşmeye katılamayacak ebeveynin gözlemlerini yazılı olarak almak ya da hekimden onunla ayrı bir görüşme yapmasını istemek iyi bir çözümdür.

Tedavi kararları ve özellikle ilaç kullanımı konusunda iki ebeveynin de bilgilendirilmesi, çocuğun iki evde aynı düzeni bulmasını sağlar. Velayet ve onay konularında özel bir durum varsa bunu randevu alırken belirtmek, görüşme gününde yaşanabilecek belirsizlikleri önler.

Hazırlıkta sık unutulanlar

• Çocuğun boy ve kilo bilgisi, özellikle ilaç tedavisi düşünülüyorsa
• Uyku saatleri ve gece uyanmaları
• Ekran kullanım süresi ve hangi saatlerde kullanıldığı
• Ailede son bir yıl içinde yaşanan önemli olaylar: taşınma, kayıp, kardeş doğumu
• Çocuğun güçlü yanları ve sevdiği etkinlikler; değerlendirme yalnız sorunlardan ibaret değildir

Hazırlık yaparken her şeyi kusursuz toplamaya çalışmak gerekmez. Bazı aileler eksik bir belge ya da hatırlanamayan bir ayrıntı yüzünden görüşmeyi ertelemeyi düşünür. Oysa hekim, eksik bilgileri sonraki görüşmelerde tamamlamaya alışkındır. Önemli olan, çocuğunuzla ilgili en çok endişe duyduğunuz konuyu açık ve somut biçimde anlatabilmektir. Bu listedeki maddeleri bir zorunluluk değil, işinizi kolaylaştıracak bir yardımcı olarak düşünün.